The College of Optometrists

Later this year we will mark the 60th anniversary of the creation of the National Health Service in the United Kingdom, offering universal health care, free at the point of delivery. When so much attention is paid to this landmark event from 1948 it is easy to forget the earlier history of health care provision through charitable initiatives, insurance schemes and friendly societies. Many of these schemes provided models on which the NHS could be based and they were not confined to the UK. Members of the British Optical Association travelled extensively in the 1920s and 1930s studying the way in which ophthalmic services were provided in other countries. These spectacles are the type supplied under the equivalent of the National Health Insurance (NHI) scheme in Poland. They are a so-called 'standard' pair and were supplied, together with a cardboard case, by Teodor Tomaszkiewicz in Krakow about 1931. One of our members known only as 'RJD'  noted that as the finances of the scheme in Poland were controlled on a strictly local basis it was possible that the financial resources for dental or optical benefits might be more generous in one region than another. The funding of the scheme in Krakow, for example, was much more generous than in Warsaw. In Krakow an insured person was entitled to one pair of spectacles under the scheme every year. All necessary repairs would be free of charge too.

 

The value of these spectacles was 4 zloty, equivalent to two shillings in old English money. This was the sum the optician received from the insurance fund after he had submitted a copy of the prescription he had supplied. RJD also noted that 'The optician in Poland is not allowed to test eyes under penalty. He is therefore nothing more than a vendor of spectacles'. Perhaps the most famous Polish optician, as far as British audiences are concerned, is the character of Irena played by Maria Perschy in the 1962 film 'The Password is Courage'. It is unclear to what extent this episode is a true story but in the film Sergeant Major Coward (played by the actor Dirk Bogarde) obtains leave from Stalag 8b Prisoner of War Camp at Lamsdorf (modern Lambinowice in Western Poland) to visit R Stanislaus, Optyk in the town. Here Irena gives him a perfunctory eye test, (illegally?) reading four lines from a letter chart hung above the fireplace. She holds a retinoscope but never uses it. Coward greets her by commenting 'I was just surprised to see a woman optician'. He then establishes her credentials as a sympathetic member of the Polish resistance by testing her on her knowledge of London eye hospitals. It turns out that she has studied refraction work at a clinic at the Moorfields Eye Hospital. Coward is able to visit her again by seeking permission to go to town to purchase lens cleaning cloths. Although he goes on to escape the prison camp he turns himself in to the Gestapo when there is a risk of her identity as a member of the resistance being revealed.

 

What other Polish items does the BOA Museum have? Go to our online catalogue and type 'Poland' in the search box.

 

W tym roku w Wielkiej Brytani jest obchodzona 60-a rocznica zalozenia Panstwowej Stuzby Zdrowia, oferujaca bezplatna opieke lekarska.  Gdy glowna uwaga skupia sie na tym wydarzeniu, trzeba rowniez wspomniec o innych organizacjach, ktore przyczynily sie do zalozenia Sluzby Zdrowia. Nalezaly do nich miedzy innymi: organizacje charytatywne, roznego typu ubezpieczenia lub podobne instytucje, ktore zapewnialy opieke lekarska.  To wlasnie te organizacje zainspirowaly schematy i wzory na namiastkach ktorych zostala utworzona Panstwowa Sluzba Zdrowia (NHS).

 

Optycy nalezacy do Brytyjskiego Stowarzyszenia Optycznego w latach 20 - 30 – tych, dosc duzo podrozowali do innych krajow, aby zdobyc szerszy zakres wiedzy medycznej.

 
Te okulary sa typowym przykladem okularow, ktore byly dostepne na recepte w Polsce.  Sa to standardowe okulary w tekturowym etui, zrobione przez Teodora Tomaszkiewicz w Krakowie okolo 1931 roku.

 
Jeden z czlonkow Brytyjskiego Stowarzyszenia Optycznego znany tylko z inicjalow jako ‘RJD’ zauwazyl, ze dofinansowanie do okularow na recepte w Polsce bylo dosc surowo przestrzegane I fundusze na ten cel byly uzaleznione od rejonu zamieszkania pacjenta.  (w Krakowie byly one o wiele wieksze niz w Warszawie).  Na przyklad w Krakowie osoba objeta takim ubezpieczeniem mogla dostac jedna pare okularow na rok za darmo, wliczajac w to rowniez rozne naprawy.

 

Cena tych okularow wynosila 4 zloty, co bylo rownowartoscia 2 szylingow w walucie angielskiej. Byla to kwota, ktora otrzymywal okulista od firmy ubezpieczeniowej ( I mogl ubiegac sie o zworot tej sumy od ubezpieczenia) po przedlozeniu kopii recepty. 

  
RJD podkresla , ze ‘w Polsce optyk sprzedajacy okulary nie ma uprawnien do badania  wzroku.  Jest on po prostu tylko sprzedawca okularow’.

 
Byc moze najbardziej znanym polskim optykiem, dla widowni angielskiej, jest postac Ireny zagranej przez Marie Perschy w filmie z 1962 roku pod tytulem “The Password is Coward”.  Nie jest pewne co do tego, w jakim stopniu ten epizod  jest prawdziwy.  W filmie Sergeant Major Coward (zagrany przez Dirka Bogarde’a) otrzymuje przepustke z obozu pracy w Lambsdorf (obecnie Lambinowice w zachodniej Polsce), aby udac sie do miejscowego optyka R. Stanislausa. Bedac tam Pani Irena (pracujaca jako optyk) bada jego wzrok (nielegalnie?) proszac aby odczytal poszczegolne litery z diagramu zawieszonego nad kominkiem. W pomieszczeniu znajduje sie takze retinoskop, ktory nie jest w ogole uzywany. Coward wita sie z pania Irena oraz stwierdza, ze jest zaskoczony na widok kobiety pracujacej jako optyk.  Coward dowiaduje sie, ze Irena nalezy do polskiego ruchu oporu, co ujawnia sie poprzez jej dobra znajomosc londynskich szpitali okulistycznych.  Ponadto okazuje sie, ze Irena praktykowala rowniez okulistyke w jednym z szeroko zananych szpitali w Londynie – Moorfields Eye Hospital. Coward dostaje pozwolenie na kolejna przepustke do miasta, aby zakupic materialy do czyszczenia szkiel kontaktowych.  Korzystajac z tego, udaje mu sie zbiec z obozu pracy.  Jednak po pewnym czasie postanawia sam oddac sie w rece Gestapo, aby uchronic Irene przed podejrzeniami jako czlonka ruchu oporu.

Aby zobaczyc inne polskie eksponaty znajdujace sie w naszym muzeum, prosze wejsc na strone zbiorow katalogowych –“online catalogue” I wpisac haslo “Poland”.